Nou, je kunt veel van minister Veerman zeggen, maar een ding kan hij wel: volle zalen trekken… 30 november jl. was hij te gast bij de agrarische jongeren in Marum. Zijn verhaal: werk samen, heb oog voor wat de samenleving wil, wees innovatief en let op… …niemand heeft je gevraagd om boer te worden! Ik ben het met hem eens, alleen het “samenwerken” wil ik nog wel nader op in gaan.
Samenwerking wordt vaak uit nood geboren. Het is namelijk niet ondernemers eigen om, wanneer ze alles goed voor elkaar hebben, de samenwerking op te zoeken. Samenwerking komt dan ook vaak tot stand als het slecht gaat in een sector. Lage prijzen en beleid dat niet past binnen je bedrijfsvoering (bijv. mestwetgeving) zijn de voornaamste redenen om een huwelijk aan te gaan met je “boerman”. Natuurlijk zie ik ook de voordelen van samenwerking, onder andere dat je risico’s spreidt, je kunt meer werk verzetten en je vult elkaars gaten (in de begroting en arbeid) op. En toch leert de praktijk ons dat samenwerking niet uit weelde ontstaat. Vreemd genoeg stuurt de minister vóór landbouw aan op samenwerking. Daarmee erkent hij dus dat het niet goed gaat in de sector. Mooi is dat zeg… in plaats van dat de minister werk maakt om de sector weer gezond te krijgen, promoot hij het maken van noodsprongen, waarbij je het zeggenschap op je eigen bedrijf moet gaan delen.
Laten we nu eens kijken hoe ze dat in een andere primaire sector doen, de olie bijvoorbeeld. Olie is ook een grondstof voor veel goederen, net als landbouwproducten. Het verschil is alleen dat het in de oliesector wel goed gaat. Door het creëren van schaarste op de markt, weten Shell en consorten de prijs hoog te houden. En wat denk je wat de heren van bijvoorbeeld Shell en BP zullen zeggen als minister Brinkhorst van economische zaken zal zeggen: “Jongens, jullie moeten samenwerken, want dan kan de olie nog goedkoper worden!”????? Ik weet het wel, ze lachen hem vierkant uit! Deze sector heeft namelijk nog wel de touwtjes zelf in handen.
Hoe lossen we het probleem in de landbouw nu op? Heel simpel op twee manieren.
Ten eerste: hef, net als op olie, accijns op voedingsmiddelen en laat dit terugvloeien naar de landbouw, zodat het product weer betaald wordt. Je haalt het geld weg bij de consument en je hebt dan een helder en transparant systeem dat ook nog eens goed uit te leggen is naar de burger (die het o zo goed met de landbouw voor heeft). Je omzeilt hiermee de keten (die toch alleen maar aan zichzelf denkt) en de overheid hoeft alleen maar te faciliteren in geldstromen. Dat je daarbij moet voldoen aan cross compliance, zie ik niet als probleem, maar als voorwaarde.
Ten tweede: creëer, net als de olieproducenten, schaarste op de markt. Dit heeft een prijsstimulerend effect. Dit kan alleen maar door gezamenlijk (let op, niet samenwerkend) in Europa minder te produceren. De oliesector kan wereldwijd afspraken maken en dan zal de landbouw dat nog niet eens in één continent kunnen??? De overheid zal het niet leuk vinden, maar ik vind een heleboel dingen die de overheid doet ook niet leuk. Natuurlijk zijn er altijd mensen die niet meedoen. Dit noem ik het verloochenen van je afkomst, of heulen met de vijand.
Dus: neem een voorbeeld aan de oliesector. Zij de oliekraan dicht en een beter bestaan, dan wij de voedselkraan dicht en ook een beter bestaan. Resultaat: zonder samenwerking op bedrijfsniveau een beter rendement en baas op eigen erf.
